Saltanatın kaldırılması ne zaman, neden ve nasıl oldu

tarafından
962
Saltanatın kaldırılması ne zaman, neden ve nasıl oldu
Saltanat ne zaman kaldirildi1 - Saltanatın kaldırılması ne zaman, neden ve nasıl oldu

Saltanatın kaldırılması ne zaman, neden ve nasıl oldu

Saltanatın Kaldırılması , 23 Nisan 1920′ de TBMM’nin açılması ile aslında Osmanlı Devleti fiili olarak ortadan kalkmıştır. Saltanatın kaldırılması konusu ise kpss’de sık sık karşımıza çıkmaktadır. Yasama ve yürütme yetkisi TBMM’ye geçince padişahın yetkisi kalmamış sadece bir sembol maiyeti kazanmıştır. Savaş yıllarında ise yeni kurulacak devletin rejimi hakkında pek çok fikir ortaya atılmış olsada bu fikir Yunan ordusu topraklardan atılıncaya kadar gündeme pek gelmemiştir.

Saltanatın kaldırılması öncesi olaylar

Saltanatın kaldırılması fikri Kurtuluş Savaşı sırasında gündeme gelmemiştir. Bunun nedeni , Tbmm’nin açılışındaki temel düşüncenin yurdun kurtulması ve işgalci devletlerin yurttan atılması olmasından gelmektedir. Saltanatın kaldırılmasını bazı temel olayların yurdun kurtuluşundan sonra baş göstermesi bu süreci hızlandıracaktır. Mustafa Kemal Atatürk’ün saltanatı kaldırma düşüncesi ise Yunanların yurttan atılmasıyla gün yüzüne çıkmıştır. Çünkü Saltanat milli egemenlik anlayışa ters düşüyordu. Padişah, Tbmm’yi geçici olarak görüyor, savaş sonrası idareyi kendisinin alacağını düşünüyordu. Halifelik makamıda kendisini ileride meclisin üstünde gördüğünde hazırlanan karar ile kapatılacaktır. Halifelik konusunu bir diğer yazımda bulabilirsiniz.

Saltanat neden kaldırıldı

Mudanya mutarekesinin imzalanmasının ardından yapılacak barış görüşmeleri için hazırlıklara hız verildi. İtilaf devletleri Tbmm’nin yanı sıra Osmanlı Devletini’ de görüşmelere çağırdı. Bu durum saltanatın kaldırılmasını gündeme getirdi. Saltanatın kaldırılmasının temel nedeni kısmında da belirttiğimiz gibi saltanat bir ikililik yaratıyordu ve meclisin zaferlerinden kendine pay biçiyordu.

İtilaf Devletlerinin, bu iki tarafı bir araya getirmek istemesinin temel sebebi ise, aralarındaki ikililik yani farklardan yararlanıp görüş ayrılıkları doğurmaktır. İtilaf Devletleri, Türk taraflarını birbirlerine düşürmek ve güçsüzleştirmek istemektedirler. Türk tarafını güçsüzleştirmek istedikleri için iki tarafı da görüşmelere davet etmişlerdir.

İstanbul Hükümeti ise bu davetin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisine iş birliğine girilmesi adına bir davet göndermiştir. İstanbul Hükümeti’nin bu isteği Meclis’de büyük tepkilere neden olmuştur. Mustafa Kemal Atatürk ise bu tepkileri yerinde bulmuştur.1 Kasım 1922’de Saltanatın Kaldırılması konusunda toplanan komisyonun aldığı kararla Meclis’te yapılan açık oturum neticesinde saltanat kalkmıştır. Mustafa Kemal bu durumu şöyle tanımlamıştır;

Saltanatın kaldırılmasının temel gerekçeleri nelerdir

  1. 620 yıllık bir hanedanın çağın gerisinde kalması ve ömrünü tamamlamış olması.
  2. Birinci Dünya Savaşından sonra monarşilerin yıkılıp, yerlerine Cumhuriyet yönetimlerinin kurulması.
  3. Bir ailenin idaresine dayalı yönetimlerin ulusal egemenlik anlayışına ters düşmesi.
  4. Yönetimi bir aileden alıp, tüm ulusa mal edilmek istenmesi.
1. İnönü savaşı hakkındaki yazımı okumak için tıklayınız.

Saltanatın kaldırılmasının sonuçları

Refet Bele Bey tarafından Yıldız Sarayında oturan Vahdettin’e karar tebliğ edilmiştir. Kendisi bu kararın ardından İngilizlere sığınmak istemiştir. Sultan Vahdettin, İstanbul’da artık barınamayacağını kalmasının güvenli olmayacağını anlayınca İngiliz General Harrington’a yazdığı mektup ile sığınma talebi göndermiştir. General Harrington, bu sığınma talebini olumlu karşılamıştır.

Vahdettin yaptığı hazırlıklar neticesinde Yıldız Sarayının pek kullanılmayan çıkışından çıkıp, General Harrington’un aracına binip Malaya zırhlısına doğru yola çıkmıştır. Dolmabahçe rıhtımında kendisini bekleyen Malaya zırhlısına binen Vahdettin, önce Maltaya, ardından Bir süre Şerif Hüseyin’in çağrısıyla Mekke’ye gitmiş ancak burada barınamamıştır. Daha sonra Mekke’den yaptığı çağrılar kayıtsız kalınca Vahdettin, İtalya’ya dönüp San Remo’ya yerleşmiştir. Sultan Vahdetttin, 14 Mayıs 1926 ‘da San Remo kentinde ölmüştür. Sultan Vahdettin’in yerine oy birliği ile Sultan Abdülmecit 148 oy ile halife seçilmiştir.